Duizendpootjes door de Wierde van Ezinge

Mijn ouders waren mee en we hadden de auto wat verder weggezet, omdat parkeren bij het museum lastig zou zijn. Toen ik mij opgaf voor de rondleiding, dacht ik dat het om een rondleiding ín het museum ging. Omdat we iets te laat waren, was ik zonder jas snel naar het museum gelopen.

Toen we erachter kwamen dat de tour niet in, maar buiten het museum plaatsvond, moesten we wel een beetje lachen. Daar stond ik dan, in de ijskou boven op de wierde. Onze gids was een enthousiaste meneer met spierwit haar en een blauwe jas. Zelf kwam hij uit Winsum, maar hij had zich goed verdiept in alle details. Voordat we aan de rondleiding begonnen, kwamen we langs de oude haven uit 1825. Vroeger werd alles via het water van deze haven vervoerd. Het dorp is voor twee derde deel afgegraven; nog één derde is zoals het vroeger was, waaronder de kerk op de wierde, die op ongeveer 5 meter 80 hoger ligt. Het dorp zelf is ongeveer zestien hectare groot. Daarna liepen we door naar een oude school waar vroeger het museum van Ezinge was gevestigd. Omdat dit gebouw veel trappen had en niet zo geschikt was voor ouderen, is het museum verplaatst naar een gelijkvloers gebouw. De school stamt uit 1800 en zag er erg schattig uit.

Via een prachtig wit hek, dat een belangrijke functie had in de familie, kwamen we aan bij de romaanse kerk in oude stijl uit de 14e/15e eeuw. Heel vroeger had deze kerk kleine ramen; later werden die vervangen door grote ramen, zodat mensen meer licht hadden bij het schrijven. In 1955 zijn de ramen weer hersteld in de oorspronkelijke stijl.

Naast de kerk staat een apart torentje, waar vroeger vaak werd vergaderd en koffie werd gedronken. Op de toren bevindt zich de oude Gelderse luidklok uit 1632 en helemaal boven aan zie je een prachtige gouden duif, het symbool van de uitstorting van de Heilige Geest.

Heel vroeger stond hier een houten kerk met een rieten dak. In etappes werden alle huizen en kerken uiteindelijk van steen voorzien. 

Tegenover deze plek lag de ijsbaan. Maar liefst zes lagen van de wierde zijn hier afgegraven. Deze grond werd verplaatst naar Drenthe, waar het land ermee werd opgehoogd, laag voor laag met mest ertussen als ik het goed heb begrepen vooral met koeienmest. Dit alles werd gedaan zodat men er kon schaatsen. Ik kan mij voorstellen dat dit in de winter een heel romantische en mooie plek moet zijn geweest, met die prachtige klederdracht van vroeger. Ik zag meteen zo’n ouderwets liefdesverhaal voor me: jonge mensen op schaatsen, tussen het witte landschap.

Hierna mochten we de kerk van binnen bekijken. Het was een prachtig gezicht: de nisjes met ramen, de grote groene balken met goudkleurige kroonluchters, het mooie geschilderde glas-in-lood en de kogelpot uit de 19e eeuw. Ook lag er een bijbel waarvan één kant helemaal afgesleten was, omdat de priester er altijd met zijn arm overheen hing. In de kerk hing groot Psalm 27:4: “Eén ding heb ik van de HEERE verlangd, dát zal ik zoeken: dat ik wonen mag in het huis van de HEERE, al de dagen van mijn leven, om de lieflijkheid van de HEERE te aanschouwen en te onderzoeken in Zijn tempel.”

Aan de linker- en rechterkant bevonden zich twee deuren. Door de noordelijke deur gingen de vrouwen naar binnen en door de zuidelijke deur de mannen; zij zaten gescheiden in de kerk. Het noorden stond symbool voor rouw en donkerheid. Wanneer er getrouwd werd, ging men daarom via de zuiderdeur naar binnen en werd daar het huwelijk gesloten. Bij de deur werden ook alle “roddels” en verhalen met elkaar gedeeld. De kinderen die gedoopt werden gingen via de noordelijke deur naar binnen en als ze gedoopt waren door de zuidelijke deur naar buiten. 

Had iemand de pest, dan mocht hij of zij niet door de deur naar binnen, maar moest naar voren lopen naar het rechterraam. Daar kon men de dienst van buitenaf beluisteren en bekijken. Het orgel in de kerk stamt uit de 18e eeuw. In de kerk zelf lagen nog oude grafstenen vroeger was het gebruikelijk dat de rijke mensen begraven werden in de kerk de oudste grafsteen is uit 1550.

Hierna vervolgden we onze weg richting het museum van Ezinge, waar veel te lezen viel over de vroegere tijden in het dorp.

In het museum waren kadvers van paarden en honden te zien, oude werkvoertuigen die werden gebruikt om de grond af te graven, en de allereerste dobbelstenen, gemaakt van steen. Ook waren er oude gebruiksvoorwerpen uit de keuken tentoongesteld.

Het profiel van een wierde bestaat uit verschillende lagen: de bovenste laag bestaat uit schelpen en resten van menselijke consumptie, daaronder ligt een laag mest en afval, gevolgd door lagen klei. In de 12e en 13e eeuw werden dijken aangelegd,  enkele mensen die op de wierden wonen hadden hierdoor tijdens overstromingen voordeel van hun verhoogde woonplek.

Nieuwe bewoners kwamen vanuit de rivierengebieden, zoals de Weser en de Elbe. Er was intensief contact met bewoners uit Noord-Nederland, Duitsland, Scandinavië en Engeland. Door deze contacten kwam het christendom in de 7e en 8e eeuw naar Ezinge. In die tijd werden dikke wanden van plaggen gebouwd, en de wierden werden aanzienlijk hoger opgeworpen dan strikt nodig was boven het zeeniveau.

Aan het eind van de derde eeuw stortte het Romeinse Rijk in, waardoor veel bewoners uit het Noord-Nederlandse kustgebied vertrokken. De woonplaatsen werden verhoogd om bescherming te bieden tegen overstromingen.

De tijdelijke tentoonstelling was het  ‘Gronings licht’, waarin vijf kunstenaars hun kijk op licht lieten zien vanuit vijf verschillende invalshoeken. Roder keek naar de lucht, Werkhoven zag het mysterie van licht, Busser vond het op de Waddenzee, Helmantel door zijn atelierraam en Roling door de bomen van zijn tuin.

Anke Roder maakte sinds 2013 een jaar lang elke dag een schilderij van het licht dat ze zag het ligt rond het dorp waar ze woonde. Elke rij vertegenwoordig een maand en elk schilderij een dag. Hierdoor wordt niet alleen het verschil in dag en nachtlicht zichtbaar maar ook de verschillende seizoenen in het licht. De schilderijen zijn gemaakt van Bijenwas. 

Matthijs Roling schilderde realiteit hij had een liefde voor de werkelijkheid en schilderde gewoon wat hij mooi vond. Bloeiende tuinen schilderde hij het allerliefst. Vroeger gaf hij les in de Academie van Minerva in Groningen

Henk Helmantel schilderde vooral eenvoudige gebruiksvoorwerpen en ook vruchten als groente en fruit. In het museum zie je de archeologische vondsten uit Ezinge met mooi lichtinval. Vanjongsafaan vond hij tekenenen geweldig toen hij aan het Minerva studeerde leerde hij schilderen. 

Isabella Werkhoven is een kunstenaar die het liefst niets uitlegt je moet het zelf onderzoeken: Wat zie ik hier, waar ben ik en wat gebeurd hier?
Dingen waar je normaal gesproken aan voorbij gaat wil Isabelle Werkhoven graag onder de aandacht brengen. 

Geurt Busser schildert vanuit zijn Kotter "Hendrik"  vernoemd naar zijn vader op de Waddenzee met waterverf het licht.